Το άρθρο αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η νεολαία στην Ελλάδα για να απολαύσει τις καλοκαιρινές διακοπές, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και της αυξανόμενης ακρίβειας. Οι νέοι, με κατώτατο μισθό γύρω στα 743 ευρώ, δυσκολεύονται να αποταμιεύσουν για διακοπές που κοστίζουν 500-700 ευρώ ανά άτομο.
Ως αποτέλεσμα, πολλοί επιλέγουν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό, να κατασκηνώσουν ή να επισκεφτούν εξοχικά φίλων. Σύμφωνα με έρευνες, σχεδόν 4 στους 10 Έλληνες δεν έκαναν διακοπές φέτος, ενώ οι δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί στην Ελλάδα φαίνονται απλησίαστοι για τη νέα γενιά.
Οι νέοι αναζητούν οικονομικές εναλλακτικές, όπως οι ανοργάνωτες παραλίες και η διαμονή σε Airbnb, προκειμένου να μπορέσουν να απολαύσουν τη θερινή τους απόδραση χωρίς να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό τους.
Διαβάστε παρακάτω
Λέξεις: Μυρτώ Τούλα, Χρυσάνθη Αρχοντίδου
Με την ακρίβεια να χτυπά την πόρτα σε κάθε σπίτι, τον κατώτατο μισθό να αγγίζει τα 743 ευρώ, τα ενοίκια στην καλύτερη των περιπτώσεων τα 450, τους μηνιαίους λογαριασμούς τα 180 ευρώ και τα μηνιαία ψώνια τα 100 ευρώ, η Γενιά Ζ δυσκολεύεται να κάνει αποταμίευση για τις καλοκαιρινές διακοπές, ειδικότερα, όταν αυτές κοστολογούνται γύρω στα 500-700 ευρώ, ανά άτομο. Γυρνούν την πλάτη στα ελληνικά νησιά, επιλέγουν το εξωτερικό, απορρίπτουν τα ξενοδοχεία, επικεντρώνονται στο camping, ενώ πολλοί από αυτούς λόγω έλλειψης χρημάτων προτιμούν να πηγαίνουν διακοπές στα εξοχικά τους ή των φίλων τους.
Οι θεαματικές διακοπές του γαλάζιου στην Ελλάδα δεν μοιάζουν να είναι ιδανικές για τους Μillenials και τους Genzers, ενώ οι γενιές αυτές, δεν έχουν ζήσει το αίσθημα ξεγνοιασιάς στο ελληνικό νησί. Οι νέες γενιές, προσαρμόζουν τα σχέδια τους στις οικονομικές συνθήκες της εποχής. Οι αυξήσεις στις τιμές για διαμονή, ακόμα και στις φθηνότερες επιλογές όπως τα Airbnb και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, τα κόστη των αεροπορικών και ακτοπλοϊκών εισιτηρίων για το «πήγαινε – έλα» από τη Βόρεια Ελλάδα, η ελάχιστη κατανάλωση και τα 100 ευρώ για δύο ξαπλώστρες σε beach bar, σε συνδυασμό με την οικονομική κατάσταση της νεολαίας σήμερα, κάνουν άπιαστο όνειρο το λεγόμενο «summer in Greece».
Τα δημοφιλή ελληνικά νησιά γεμίζουν με τουρίστες και αποκλείονται από τον χάρτη των Ελλήνων, ενώ τα παραθαλάσσια μέρη κοντά στους τόπους διαμονής τους, μοιάζουν ο ιδανικός προορισμός, όπου με την ομπρέλα και τις καρέκλες στο χέρι περνούν μία εβδομάδα σε ανοργάνωτες παραλίες ή όπου έχει χώρο στα ατελείωτα beach bar που πλέον καταλαμβάνουν σχεδόν το 70% των θαλασσών στην Ελλάδα. Γι’ αυτούς που αποφασίζουν ότι θέλουν να επενδύσουν χρήματα στις διακοπές τους σε ένα ελληνικό νησί, οι ημέρες είναι περιορισμένες, οι διακοπές των 6 διανυκτερεύσεων δεν υφίστανται πλέον. Τρία με τέσσερα βράδια είναι αρκετά για τα χρήματα που αποταμίευσαν.
Σύμφωνα με έρευνα της Prorata, που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 800 ατόμων, ηλικίας άνω των 17 ετών, το καλοκαίρι του 2024, τέσσερις στους δέκα Έλληνες δεν έκαναν διακοπές. Συγκεκριμένα, το 61% των Ελλήνων πήγε διακοπές, με τoν αριθμό των ημερών διαμονής να διαφέρει, καθώς το 31% δήλωσε ότι έλειψε τον ίδιο αριθμό ημερών με το καλοκαίρι του 2023. Ωστόσο, το 39% απάντησε ότι δεν παραθέρισε, δηλαδή οι τέσσερις στους δέκα. Στην ίδια έρευνα αναδεικνύεται το γεγονός ότι μόνο το 26% πλήρωσε διαμονή σε ξενοδοχείο για να παραθερίσει, με το 47% των Ελλήνων – δηλαδή σχεδόν οι μισοί – να καταφεύγει σε σπίτια και εξοχικά, δικά τους ή οικείων τους.
Στην έρευνα της Revolut, το 2024 αναφέρεται πως 7 στους 10 Έλληνες πέρασαν τις διακοπές τους στην Ελλάδα, το 15% ταξίδεψε σε προορισμούς στην Ευρώπη, ενώ μόλις το 2% ταξίδεψε εκτός της ηπείρου. Οι αγαπημένοι προορισμοί όσων ταξίδεψαν στην Ευρώπη ήταν η Ιταλία, η Γαλλία και η Γερμανία, με τους ερωτηθέντες που ταξιδεύουν στην Ευρώπη να είναι κυρίως άτομα ηλικίας 25-34 ετών (24%).
Η Parallaxi πραγματοποίησε τη δική της έρευνα στην οποία συμμετείχαν 600 άτομα ηλικίας 18-30.
Το 69% των συμμετεχόντων δήλωσε πως θα πάει διακοπές το καλοκαίρι στην Ελλάδα, ενώ το 33% απάντησε αρνητικά. Το 97% των νέων θεωρεί τα ελληνικά νησιά ακριβά ενώ το 3% όχι. Το 60% των ερωτηθέντων προτιμά να κάνει διακοπές στο εξωτερικό λόγω φθηνότερων πακέτων, ενώ το 44% προτιμά την Ελλάδα. Το 98% των συμμετεχόντων θεωρεί πως ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα (743 ευρώ) αν μένει κάποιος μόνος του, δεν φτάνει για διακοπές στην Ελλάδα, ενώ μόλις το 2% δηλώνει πως μπορεί να πάει διακοπές με τα χρήματα αυτά. Το 23% των νέων προτιμά το κάμπινγκ για διαμονή στις διακοπές για να “γλιτώσει” κάποια έξοδα, το 34% επιλέγει τα Airbnb, το 25% κάποιο φθηνό ξενοδοχείο που να συμπεριλαμβάνεται το πρωινό ενώ το 17% επιλέγει ενοικιαζόμενα δωμάτια. Το 82% δηλώνει πως δεν είναι εύκολο να πας σε κάποιο ελληνικό νησί στην Ελλάδα ενώ το 18% θεωρεί πως είναι. Το 84% των νέων φέτος, θα πάει διακοπές σε εξοχικό σπίτι της κατοχής του ή κάποιου φίλου λόγω έλλειψης χρημάτων ενώ το 16% θα απολαύσει τις διακοπές του εκτός εξοχικού σπιτιού. Το 85% προτιμά την ανοργάνωτη παραλία για εξοικονόμηση χρημάτων, ενώ το 15% τα beach bar.
Εσύ πού θα πας διακοπές φέτος το καλοκαίρι;
O Nίκος είναι 26 ετών και αισθάνεται πως πλέον το καλοκαίρι του διαρκεί μόνο μια βδομάδα:
«Στην Ελλάδα του 2025, το να πας καλοκαιρινές διακοπές μοιάζει περισσότερο με project logistics παρά με ξέγνοιαστο όνειρο. Αν δεν τα κλείσεις όλα από τον Φεβρουάριο, καλή τύχη να βρεις δωμάτιο με λιγότερα από εκατό ευρώ τη βραδιά. Κι αν το βρεις, πιθανότατα θα είναι πιο κοντά σε συνεργείο παρά σε παραλία.
Πλέον οι διακοπές δεν είναι απλώς υπόθεση οργάνωσης —είναι θέμα οικονομικής επιβίωσης. Ακτοπλοϊκά, βενζίνες, διαμονή, φαγητό, καφές σε πλαστικό των 4,50 ευρώ. Για τον μέσο εργαζόμενο που ζει με βασικό μισθό, μια εβδομάδα σε νησί απαιτεί θυσίες μηνών. Να μετράς κάθε delivery, να κόβεις καφέδες, να αναβάλλεις οδοντίατρους. Όλα για να νιώσεις μια στιγμή πως “φεύγεις”.
Κι ύστερα έρχεται η επιστροφή. Γεμάτος φωτογραφίες αλλά άδειος λογαριασμός. Με τον Σεπτέμβρη να σε κοιτάει με βλέμμα αυστηρού λογιστή. Είναι αυτό διακοπές; Εδώ είναι που αρχίζεις να εκτιμάς τα εξοχικά – δικά σου ή φίλων, δεν έχει σημασία. Όχι για το luxury, αλλά γιατί προσφέρουν κάτι ανεκτίμητο: επιλογή. Μπορείς να προσαρμόσεις τα έξοδα, να πας ένα τριήμερο, να ξαναπάς τον επόμενο μήνα. Δεν είναι το ίδιο με τις Κυκλάδες, αλλά είναι κάτι πιο βιώσιμο. Πιο “δικό σου”.
Όσο για τα beach bar… Δεν είμαι από αυτούς που τα δαιμονοποιούν, ούτε κι από τους φανατικούς υποστηρικτές. Ο καφές στην ξαπλώστρα έχει τη χάρη του, όταν δεν συνοδεύεται από ελάχιστη κατανάλωση 50€. Έτσι, ψάχνουμε «κόλπα». Ερημικές παραλίες, ψάθα από το πορτμπαγκάζ, παγωμένα κεφτεδάκια σε τάπερ, ψυγειάκι με καρπούζι. Καμιά φορά βάζουμε και λίγη μουσική στο κινητό, έτσι για το κέφι. Και μένουμε εκεί, μέχρι να δύσει ο ήλιος. Μέχρι να πούμε «ήταν μια καλή μέρα», χωρίς να χρειαστεί να ξεπαραδιαστούμε για να την έχουμε. Γιατί στο τέλος, αυτό που ψάχνουμε δεν είναι το τέλειο story στο Instagram. Είναι η αίσθηση ότι δεν χρειάζεται να γκρεμίσεις τη χρονιά σου για να ζήσεις ένα καλοκαίρι».
O Aλέξης είναι 30, μένει και εργάζεται τα τελευταία χρόνια στο εξωτερικό:
«Όταν πλησιάζει η περίοδος των διακοπών και ιδίως των καλοκαιρινών, το μυαλό μου πάει αυτόματα στην Ελλάδα. Ας μην γελιόμαστε, οι ομορφιές του τόπου μας είναι αξιοζήλευτες ενώ το πακέτο που προσφέρει πολύ δύσκολα κοντράρεται. Ίσως να είναι η αγάπη για το μέρος, ίσως το δέσιμο.
Παρ’ όλα αυτά τα τελευταία χρόνια οι τιμές έχουν ανέβει κατακόρυφα, ιδιαίτερα τα ακτοπλοϊκά, τα οποία αν χρειαστεί να κλείσεις τότε το ταξίδι γίνεται αυτομάτως αρκετά πιο ακριβό, αν συνυπολογίσεις και τα αεροπορικά στην περίπτωση μου, για να έρθω Ελλάδα. Υπάρχει πλέον μονοπώλιο και οι τιμές σε σχέση με πέρυσι πολλές φορές αυξήθηκαν έως και 50%.
Φέτος θα επισκεφτώ την Ελλάδα δύο φορές το καλοκαίρι λόγω ενός γάμου όπου θα πάμε στη Σίφνο. Ενδεικτικά το εισιτήριο Πειραιάς- Σίφνος είναι 68 ευρώ. Προφανώς και θα σκεφτώ διπλά να ξαναπάω σε κάποιο νησί στις Κυκλάδες, με τέτοιες τιμές. Γι’ αυτό το λόγο για τις διακοπές μου τον Αύγουστο προσπάθησα να αποφύγω τα ακτοπλοϊκά και να ψάξω προορισμούς με αεροδρόμιο. Στην Κρήτη για παράδειγμα, μπορείς να βρεις πτήσεις σε καλές τιμές, ενώ γλιτώνεις και την ταλαιπωρία με το πλοίο».
Η Νικολέττα είναι 24 και θεωρεί πως οι καλοκαιρινές διακοπές είναι πολύ σημαντικές:
«Ξεχνάς όλες τις υποχρεώσεις που τρέχουν και κάνεις ένα καλό reset. Αυτό που δεν ήξερα μικρή και συνειδητοποίησα μεγαλώνοντας, είναι το ποσό δύσκολο είναι να οργανώσεις τις διακοπές σου με βάση το budget και όχι τον προορισμό. Σήμερα οι περισσότεροι τουριστικοί προορισμοί της χώρας μας είναι απλησίαστοι, καθώς απαιτούν ολόκληρο τον βασικό μισθό για ένα διάστημα 4-5 ημερών.
Θα ακούσω συχνά από φίλους και γνωστούς πως θα πάνε σεζόν, όχι μόνο για οικονομικούς λόγους αλλά και για να πάνε στο νησί, που δεν μπορούν να επισκεφθούν μόνο για διακοπές. Σίγουρα όσοι έχουν τη δυνατότητα εξοχικών ή φίλων και γνωστών με εξοχικά, θα προτιμήσουν να έχουν εξασφαλισμένο το έξοδο αυτό και να κάνουν εκεί τις διακοπές τους. Αλλά και πάλι είναι πολύ στενάχωρο το γεγονός πως για το μεγαλύτερο μέρος των νέων – και όχι μόνο – οι διακοπές δεν αποτελούν πια επιλογή.
Βέβαια και υπάρχουν εναλλακτικές τόσο στο κομμάτι της διαμονής, δηλαδή αντί για ξενοδοχείο να διαλέξεις κάποιο δωμάτιο ή και κάμπινγκ αλλά και πάλι εξακολουθεί να είναι κάτι που θα αποφύγουν οι πιο πολλοί γιατί το κόστος είναι αρκετά υψηλό. Από τις τελευταίες μου διακοπές στην Χαλκιδική, αυτό που αντίκρισα τόσο στα μαγαζιά όσο και στα beach bar με λίγη παραλία δίπλα είναι κάτι πολύ απόκοσμο. Όλα θυσιάζονται στον βωμό του κέρδους, δεν μπορείς να βρεις παραλία που δεν έχει εκμεταλλευτεί πλήρως, επικρατεί κυρίως αυτή η εικόνα της μιας ξαπλώστρας δίπλα στην άλλη, που μάλιστα απαιτεί ένα αρκετά υψηλό και σεβαστό πόσο που όλο και αυξάνεται, κάνοντάς με να θέλω να σκεφτώ αν θα επισκεφτώ παραθαλάσσιο μέρος, γιατί δεν είμαι και τόσο σίγουρη πια ότι αξίζει όλη αυτή η ταλαιπωρία»
Η Ισμήνη, είναι 28 παίρνει κάθε μήνα 800 ευρώ και επιλέγει να πηγαίνει διακοπές στο εξωτερικό άνοιξη και φθινόπωρο:
«Είμαι από τους σχετικά τυχερούς γιατί έμενα μέχρι τα 25 με τους γονείς μου, εργαζόμουν παράλληλα με το πανεπιστήμιο μου και έχω εξοχικό σπίτι στην Χαλκιδική οπότε μπόρεσα και αποταμίευσα αρκετά χρήματα για την ενήλικη ζωή μου. Βέβαια τώρα που μένω με τον σύντροφο μου και πληρώνουμε 500 ευρώ στο ενοίκιο ενώ τα έξοδα του σπιτιού αγγίζουν τα 550 κάθε μήνα μπορώ να πω πως αντιλαμβάνομαι πλήρως την οικονομική κατάσταση της χώρας.
Από τα 18 μου, συνειδητά επιλέγω να επενδύω την άδεια και τα χρήματα μου στο εξωτερικό και όχι στις high season του καλοκαιριού. Εξάλλου για να κάνω διακοπές στην Ελλάδα, τις μέρες που επισκέπτομαι το εξωτερικό τα χρήματα που έχω αποταμιεύσει δεν μου φτάνουν. Προσπαθώ να κρατώ περίπου 700 ευρώ κάθε χρόνο για τα ταξίδια αυτά, ενώ το καλοκαίρι με τους φίλους μου πηγαίνουμε για 10 μέρες στην Χαλκιδική στο εξοχικό μου.
Όταν λέω πως επιλέγω το εξωτερικό συνειδητά, το εννοώ από τα βάθη της ψυχής μου, κι αυτό γιατί, οι Έλληνες έχουμε την τάση να εκμεταλλευόμαστε την ησυχία, την ομορφιά και την παράδοση ενός τόπου στο έπακρο σε σημείο που αμαυρώνουμε ό,τι μοιάζει με το καλοκαιρινό όνειρο. Επιχειρήσαμε με την παρέα μου μία φορά να κοιτάξουμε αεροπορικά για Ρόδο, στα τέλη Αυγούστου, 183 ευρώ πάνε-έλα, όταν στο Βουκουρέστι πετάξαμε με 80 ευρώ. Τα δωμάτια ήταν απλησίαστα και κάπως έτσι δεν ξανακοιτάξαμε τίποτε.
Μετά διαβάζεις για 10 ευρώ ένα σάντουιτς με γύρο, 100 ευρώ η ξαπλώστρα, σνομπάρεις και τους μαγαζάτορες γιατί δεν πληρώνουν τα παιδιά που δουλεύουν σεζόν ή εργάζονται κάτω από αντίξοες συνθήκες, οπότε λες τι να πάω να κάνω. Την ίδια στιγμή που μπορεί να τρως ένα σάντουιτς στο εξωτερικό με ένα τάλιρο.
Πραγματικά, θα ήθελα να ζω κι εγώ στην εποχή που οι γονείς μου ήταν νέοι και πρόλαβαν να γνωρίσουν τα ελληνικά νησιά πριν γίνουν luxury, τότε που τα ακτοπλοϊκά ήταν προσιτά ακόμη και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, τα ταβερνάκια σέρβιραν φρέσκιες πατάτες και όχι προτηγανισμένες, που όλα ήταν πιο αυθεντικά και όχι τόσο πολυτελή στημένα. Δεν χρειάζεται να επισκεφθώ κάποιο ελληνικό νησί για να αντιληφθώ τι συμβαίνει στην Ελλάδα το καλοκαίρι, αρκεί μία μέρα σε παραλία της Χαλκιδικής που άλλοτε ήταν άδεια από beach bar με ελάχιστη κατανάλωση 30-40 ευρώ το άτομο και τώρα δεν βρίσκεις ελεύθερο χώρο. Μεγάλο ερώτημα για το ποιος δίνει τόσες άδειες σε μία παραλία που είναι ήδη ασφυκτικά γεμάτη από κόσμο.
Υπάρχουν πολλοί σαν την δική μου παρέα που επενδύουν στο εξωτερικό και όχι στην Ελλάδα κι αυτό γιατί πλέον η χώρα μας, ανήκει στους τουρίστες. Στο συγκρότημα που μένω το καλοκαίρι, εκεί που υπήρχαν μονάχα οικογένειες, πλέον βλέπω μόνο ξένους επενδυτές. Ακόμη και το δεύτερο πόδι της Χαλκιδικής καταστράφηκε. Μην μπω καν στην διαδικασία να πω πως από Θεσσαλονίκη για να φτάσεις στις Κυκλάδες χρειάζεσαι μία ολόκληρη ημέρα είτε επιλέξεις καράβι από εδώ, είτε από Αθήνα, άρα από τις ημέρες που θα πάρεις άδεις πρέπει να αφαιρέσεις τις 2 για το πάνε – έλα».
Η Σοφία είναι 21 και επιλέγει για διακοπές τα χωριά:
«Το καλοκαίρι έχουμε καθιερώσει τα τελευταία χρόνια να μαζευόμαστε με φίλους και να πηγαίνουμε στα χωριά μας, που το κάθε χωριό βρίσκεται είτε σε ορεινή, είτε σε παραθαλάσσια περιοχή. Επίσης συνήθως δουλεύουμε οι περισσότεροι και είναι πιο δύσκολο να βρούμε κάποιο διάστημα που έχουν όλοι άδεια για μία μεγαλύτερη εκδρομή.
Για εξωτερικό βρίσκεις πιο οικονομικές ευκαιρίες, συνήθως όχι την περίοδο του καλοκαιριού και παίζει μεγάλο ρόλο το ότι προτιμάμε τον χειμώνα λόγω του καιρού, ειδικά στους νότιους προορισμούς. Δύσκολα θα πάμε στην Ιταλία με 40 βαθμούς. Τέλος, τα beach bar έχουν ανέβει στα ύψη, ακόμη και ως οικογένεια δεν τα προτιμούσαμε ποτέ, ιδίως τώρα. Με τις παρέες της ίδιας ηλικίας, γύρω στα 18-25, θεωρούμε πως το να διαλέξουμε να κάτσουμε σε ένα beach bar είναι κάτι σπέσιαλ. Ενώ σε ελεύθερη παραλία έχεις την ελευθερία να κουβαλήσεις ό,τι φαγητό και ποτό θες και να κάτσεις φυσικά όσο θες, μερικοί από τους λόγους που τα προτιμάμε».
Ο Ιάσονας είναι 29 και πάντα θα προτιμά το εξωτερικό: “Τα καλοκαίρια στην Ελλάδα ήταν κάποτε ιεροτελεστία. Οι παραλίες, τα νησιά, τα παγωμένα φραπέ και τα ηλιοβασιλέματα πλάι στη θάλασσα ήταν σχεδόν αυτονόητα για κάθε νέο. Όμως, τα τελευταία χρόνια, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Δεν είναι ότι δεν θέλουμε να κάνουμε διακοπές – το αντίθετο. Απλώς πλέον, η έννοια του “καλοκαιρινού break” έχει μεταμορφωθεί σε κάτι πιο δύσκολο, πιο ακριβό και, σε πολλές περιπτώσεις, λιγότερο ελκυστικό.
Προσωπικά, έχω αρχίσει να προτιμώ το εξωτερικό. Όχι μόνο για την εμπειρία ή για να γνωρίσω νέους πολιτισμούς, αλλά και γιατί – όσο κι αν ακούγεται περίεργο – συχνά είναι πιο φθηνό. Με μια low-cost πτήση και λίγη καλή οργάνωση, μπορώ να βρεθώ σε μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, να μείνω σε οικονομικό κατάλυμα, να δοκιμάσω νέες κουζίνες και να ξεκουραστώ, χωρίς να χρειαστεί να ξοδέψω έναν μισθό. Κι αν δεν είναι το εξωτερικό, τότε επιλέγω κάτι ακόμα πιο απλό: τα εξοχικά φίλων. Εκεί, χωρίς πολλά-πολλά, με λίγους καλούς ανθρώπους, βγαίνει ένα καλοκαίρι πιο ουσιαστικό και σίγουρα πιο προσιτό.
Το μεγάλο πρόβλημα για μένα – και για πολλούς συνομηλίκους μου – είναι το κόστος των διακοπών στην Ελλάδα, ειδικά το καλοκαίρι. Οι τιμές των ακτοπλοϊκών έχουν ξεφύγει, τα δωμάτια σε νησιά αγγίζουν αστρονομικά ποσά ακόμα και για μία διανυκτέρευση, ενώ τα beach bar έχουν καταντήσει… χώρος πολυτελείας. Δεν είναι λίγες οι φορές που για μια ξαπλώστρα και έναν καφέ πρέπει να πληρώσεις όσο θα πλήρωνες σε ένα καλό εστιατόριο στο εξωτερικό. Και το χειρότερο; Συχνά νιώθεις πως δεν παίρνεις τίποτα παραπάνω από φασαρία, συνωστισμό και μια υπερτιμημένη εμπειρία που δεν σου μένει στο τέλος.