Οι καλοκαιρινές διακοπές στην Ελλάδα για δεκαετίες υπήρξαν σχεδόν «ιερή» οικογενειακή συνήθεια.
Όσοι είστε σήμερα μεταξύ 30+ και από 40 και πάνω θα θυμάστε φυσικά τους γονείς σας που έπαιρναν κάθε καλοκαίρι σχεδόν έναν μήνα άδεια και μέσα σε αυτές τις ημέρες θα επισκεπτόσασταν κάποιο νησί, θα πηγαίνατε στα χωριά και αφού πρώτα γινόταν όλα αυτά θα μπορούσατε και εσείς μετά να πάτε κάπου με την παρέα σας πριν… κάθε κατεργάρης επιστρέψει στον πάγκο του.
Ακόμη και σε περιόδους κρίσης, οι περισσότερες οικογένειες προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν έστω λίγες ημέρες ξεκούρασης μακριά από την πόλη.
Οι καλοκαιρινές διακοπές τα τελευταία χρόνια για τις ελληνικές οικογένειες θυμίζουν πάντως τη φράση… κάθε πέρσι και καλύτερα.
Δεν έχει φυσικά μειωθεί η θέληση των οικογενειών για να πάνε διακοπές, αλλά έχει μειωθεί το ποσό που μπορούν να διαθέσουν για λίγες ημέρες ξεκούρασης.
Η πρόσφατη έρευνα του ΙΕΛΚΑ αποτυπώνει με σαφήνεια αυτή τη μεταβολή. Το κόστος μετακίνησης, διαμονής και εστίασης φαίνεται να πιέζει ασφυκτικά τα νοικοκυριά, με αποτέλεσμα οι οικογενειακές διακοπές να γίνονται μικρότερες, πιο «σφιχτές» οικονομικά και πολύ πιο εξαρτημένες από συγγενικά και κοινωνικά δίκτυα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ένας στους δύο Έλληνες δηλώνει ότι δεν θα πραγματοποιήσει φέτος καλοκαιρινές διακοπές.
Για τις οικογένειες με παιδιά, όμως, ακόμη και όταν το ταξίδι τελικά γίνεται, η μορφή του αλλάζει δραστικά.
Το πρώτο μεγάλο στοιχείο είναι η εγκατάλειψη των ακριβών επιλογών. Τα ξενοδοχεία μοιάζουν πλέον απαγορευτικά για πολλές τετραμελείς οικογένειες, ειδικά όταν στο συνολικό κόστος προστίθενται ακτοπλοϊκά εισιτήρια, καύσιμα, φαγητό και καθημερινά έξοδα. Δεν είναι τυχαίο ότι μόλις ένα μικρό ποσοστό δηλώνει πως θα επιλέξει ξενοδοχειακή διαμονή.
Αντίθετα, οι περισσότεροι στρέφονται σε λύσεις όπως:
- φιλοξενία σε σπίτια συγγενών και φίλων,
- οικογενειακά εξοχικά,
- ενοικιαζόμενα δωμάτια χαμηλότερου κόστους,
- camping,
- ή κοντινούς ηπειρωτικούς προορισμούς που μειώνουν σημαντικά τα έξοδα μετακίνησης.
Για πολλές οικογένειες, το αν θα γίνουν διακοπές εξαρτάται πλέον όχι μόνο από το εισόδημα, αλλά και από το αν υπάρχει «ένα σπίτι σε παραθαλάσσιο μέρος», ένας συγγενής σε νησί ή η δυνατότητα φιλοξενίας.
Το δεύτερο στοιχείο που καταγράφει η έρευνα είναι η προσπάθεια περιορισμού της καθημερινής δαπάνης ακόμη και κατά τη διάρκεια των διακοπών.
Ένας στους δύο δηλώνει ότι θα μαγειρεύει συστηματικά αντί να τρώει έξω.
Η εικόνα του καλοκαιριού μετατοπίζεται έτσι από τις ταβέρνες και τις συνεχείς εξόδους σε supermarket, κουζίνες ενοικιαζόμενων δωματίων και οργανωμένα ψώνια πριν από την αναχώρηση.
Στην πράξη, πολλές οικογένειες περιγράφουν πλέον τις διακοπές ως «μεταφορά της καθημερινότητας σε άλλο μέρος».
Οι γονείς συνεχίζουν να μετρούν τα έξοδα, να οργανώνουν γεύματα και να προσπαθούν να κρατήσουν ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για ξεκούραση και στην πίεση του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Παράλληλα, μειώνεται και η διάρκεια των διακοπών. Τα πολυήμερα ταξίδια δύο ή τριών εβδομάδων δίνουν τη θέση τους σε σύντομες αποδράσεις λίγων ημερών. Οι οικογένειες αναζητούν πλέον το «να φύγουμε έστω λίγο», αντί για το μεγάλο καλοκαιρινό ταξίδι άλλων εποχών.
Το ενδιαφέρον είναι ότι, παρά τις δυσκολίες, η ιδέα των οικογενειακών διακοπών εξακολουθεί να παραμένει σημαντική. Για πολλούς γονείς, οι διακοπές θεωρούνται ακόμη απαραίτητες για τα παιδιά, μια ευκαιρία ξεκούρασης, αλλαγής παραστάσεων και κοινών εμπειριών.
Αυτό που αλλάζει είναι το μοντέλο. Λιγότερη κατανάλωση, μεγαλύτερη οργάνωση και συνεχείς οικονομικοί συμβιβασμοί.
Τι λένε οικογένειες για το φετινό καλοκαίρι
«Το φετινό καλοκαίρι η επιλογή του νησιού μπαίνει σε δεύτερη μοίρα. Τα ακτοπλοϊκά μόνο για τέσσερα άτομα είναι ένα μικρό σοκ. Θα πάμε τελικά στο χωριό της μητέρας μου στην Πιερία και μάλλον θα μείνουμε εκεί όλο το διάστημα» δηλώνουν η Μαρία και ο Γιώργος, γονείς δύο παιδιών.
«Το μεγαλύτερο άγχος είναι το καθημερινό κόστος. Δεν είναι μόνο το δωμάτιο. Είναι το φαγητό, οι καφέδες, οι δραστηριότητες για το παιδί. Έκλεισα ένα μικρό studio για πέντε μέρες ώστε να μπορώ να μαγειρεύω», δήλωσε η Ελένη, μητέρα ενός παιδιού.
«Λέμε να θυμηθούμε τα νιάτα μας και να επιλέξουμε να πάμε σε ένα camping στη Χαλκιδική που θα βγει πιο φτηνά. Να μείνουμε δηλαδή λίγες παραπάνω μέρες, παρά να πάμε σε κάποιο νησί για λιγότερες μέρες» μας λέει η Κατερίνα και ο Στέλιος που έχουν ένα παιδί.
«Δεν θέλαμε να στερήσουμε εντελώς το καλοκαίρι από τα παιδιά. Οπότε αποφασίσαμε λιγότερες μέρες αλλά πιο κοντά. Θα πάμε με αυτοκίνητο για να αποφύγουμε τα πολλά έξοδα, αν και πάλι η βενζίνη έχει ξεφύγει» λέει η Ιωάννα, μητέρα δύο παιδιών.