ΓΙΑΤΙ ΘΟΛΩΝΟΥΝ ΤΑ ΤΖΑΜΙΑ ΑΠΟ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ

Τα τζάμια θολώνουν από μέσα όταν η εσωτερική τους επιφάνεια είναι αρκετά κρύα ώστε οι υδρατμοί του αέρα να γίνουν σταγόνες επάνω της. Δεν είναι λοιπόν μόνο θέμα διαφοράς θερμοκρασίας: αν το φαινόμενο επαναλαμβάνεται, χρειάζεται να ελέγξεις τόσο την υγρασία και τον αερισμό όσο και τις κρύες επιφάνειες του σπιτιού.

Το κρύο τζάμι και οι υδρατμοί δουλεύουν μαζί

Σκέψου ένα κρύο μπουκάλι που βγαίνει από το ψυγείο και σχηματίζει σταγόνες εξωτερικά. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στο παράθυρο: το νερό προέρχεται από τους υδρατμούς του αέρα που συναντούν την κρύα επιφάνεια. Η θερμοκρασία στην οποία αρχίζει αυτή η συμπύκνωση λέγεται σημείο δρόσου.

Γι’ αυτό η θερμοκρασία του δωματίου δεν αρκεί για να εξηγήσει την εικόνα στο τζάμι. Στον πίνακα του αυστραλιανού κυβερνητικού οδηγού YourHome, ο αέρας στους 20 °C έχει διαφορετικό σημείο δρόσου ανάλογα με τη σχετική υγρασία του:

Αυτά είναι παραδείγματα της πηγής, όχι μετρήσεις ενός ελληνικού σπιτιού. Δείχνουν όμως καθαρά ότι, όσο αυξάνεται η υγρασία στην ίδια θερμοκρασία αέρα, τόσο λιγότερο χρειάζεται να κρυώσει μια επιφάνεια για να εμφανιστούν σταγόνες.

Το υγρόμετρο βοηθά, αλλά το 30–50% δεν είναι εγγύηση

Ένα θερμοϋγρόμετρο σου επιτρέπει να παρακολουθείς μαζί θερμοκρασία και σχετική υγρασία. Όπως εξηγεί το meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η σχετική υγρασία εξαρτάται από τη θερμοκρασία: με την ίδια ποσότητα υδρατμών, ο ψυχρότερος αέρας έχει υψηλότερη σχετική υγρασία. Επομένως, μια αλλαγή στην ένδειξη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προστέθηκε ή απομακρύνθηκε νερό από τον αέρα.

Στον οδηγό της για την πρόληψη της μούχλας, η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος, EPA, συστήνει σχετική υγρασία κάτω από 60% και ιδανικά 30–50%, εφόσον είναι εφικτό. Αυτό είναι ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς, όχι εγγύηση ότι κάθε παράθυρο θα παραμένει στεγνό: μετρά και το πόσο κρύα είναι η επιφάνειά του.

Για έναν πρακτικό έλεγχο, σημείωνε την ένδειξη μαζί με τη θερμοκρασία και το τι προηγήθηκε: ντους, μαγείρεμα ή στέγνωμα ρούχων. Έτσι αποκτάς πιο χρήσιμη εικόνα από έναν μεμονωμένο αριθμό στην οθόνη.

Περιόρισε τους υδρατμούς εκεί όπου παράγονται

Το ντους, η κατσαρόλα και η απλώστρα είναι καθημερινές ανάγκες, όχι από μόνα τους απόδειξη ότι χρησιμοποιείς λάθος το σπίτι. Προσθέτουν όμως υγρασία που χρειάζεται αποτελεσματική απομάκρυνση. Η NICE, ο βρετανικός φορέας κατευθυντήριων οδηγιών, συστήνει ενίσχυση του αερισμού σε αυτές τις δραστηριότητες και αποφυγή του στεγνώματος ρούχων μέσα, όπου αυτό είναι δυνατό.

• Στο μπάνιο: χρησιμοποίησε τον εξαερισμό ή άνοιξε το παράθυρο, όταν είναι δυνατό και ασφαλές. Κράτησε κλειστή την εσωτερική πόρτα κατά το ντους, ώστε οι υδρατμοί να μη διασκορπίζονται στους υπόλοιπους χώρους.
• Στην κουζίνα: βάλε καπάκια στις κατσαρόλες και φρόντισε η απαγωγή να απομακρύνει αποτελεσματικά την υγρασία. Όπου υπάρχει πόρτα, κράτησέ την κλειστή κατά το μαγείρεμα. Η απαγωγή προς τον εξωτερικό χώρο έχει σημασία για την απομάκρυνση των υδρατμών.
• Στην απλώστρα: προτίμησε στέγνωμα εκτός σπιτιού όταν γίνεται. Αν τα ρούχα πρέπει να στεγνώσουν μέσα, συνδύασέ το με καλύτερο αερισμό.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να φύγει το ορατό θάμπωμα. Είναι να μη μένει η υγρασία εγκλωβισμένη στο σπίτι μετά το μπάνιο ή το μαγείρεμα.

Ο αερισμός θέλει λειτουργικές διεξόδους, όχι μόνο ανοιχτά παράθυρα

Πριν θεωρήσεις ότι χρειάζεται απλώς να ανοίγεις περισσότερο, έλεγξε όσα ήδη διαθέτει το σπίτι. Ένας βρόμικος εξαεριστήρας ή μια φραγμένη θυρίδα δεν βοηθούν την απομάκρυνση της υγρασίας όπως πρέπει.

• Καθάριζε τακτικά τους εξαεριστήρες του μπάνιου και της κουζίνας.
• Άλλαζε τα φίλτρα των συστημάτων μηχανικού αερισμού σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
• Αν τα κουφώματα έχουν ειδικές θυρίδες συνεχούς αερισμού, κράτησέ τες ανοιχτές και ανεμπόδιστες, ακόμη και τον χειμώνα. Δεν είναι το ίδιο με ένα παράθυρο που μένει ορθάνοιχτο.

Ένα πρακτικό ελληνικό παράδειγμα είναι ο σύντομος γενικός αερισμός που προτείνει η ΔΕΠΑ: κλείσιμο της θέρμανσης και άνοιγμα θυρών για 5–10 λεπτά, αντί να μένει παράθυρο ή πόρτα ανοιχτό όλη την ημέρα ή τη νύχτα. Αυτή η διάρκεια δεν είναι εγγυημένα επαρκής για κάθε κατοικία ούτε υποκαθιστά τον λειτουργικό εξαερισμό.

Το άνοιγμα παραθύρων, όταν είναι ασφαλές, μπορεί να ενισχύσει προσωρινά τον αερισμό. Αν όμως το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε πολύ κρύες επιφάνειες, ο περισσότερος αερισμός μπορεί να μην αρκεί από μόνος του. Εκεί χρειάζεται να εξεταστεί και η κατασκευή.

Πότε το πανί δεν αρκεί και χρειάζεται τεχνικός έλεγχος

Όταν βλέπεις σταγόνες, στέγνωσε γρήγορα το τζάμι και το περβάζι. Το σκούπισμα προστατεύει την επιφάνεια από την παραμονή του νερού, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από έλεγχο της αιτίας. Αν επαναλαμβάνεις την ίδια κίνηση χωρίς να αλλάζει τίποτα, δεν έχει λυθεί το πρόβλημα.

Επίμονα υγρά σημάδια, ξεφλούδισμα της βαφής ή μούχλα χρειάζονται διερεύνηση. Δεν οφείλεται κάθε υγρό σημείο σε συμπύκνωση: μπορεί να υπάρχει διαρροή. Παράλληλα, οι θερμογέφυρες μπορούν να δημιουργούν τοπικά ψυχρές επιφάνειες, οπότε ενδέχεται να απαιτούνται παρεμβάσεις στη μόνωση ή στο κέλυφος του κτιρίου.

Ζήτησε από κατάλληλο τεχνικό να ελέγξει πιθανές διαρροές, τον αερισμό και τις ανάγκες θέρμανσης ή μόνωσης. Η σωστή αντιμετώπιση δεν είναι να αποδοθεί αυτόματα το πρόβλημα στο ότι «δεν ανοίγεις αρκετά». Είναι να ξεκαθαριστεί αν κυριαρχούν οι πολλοί υδρατμοί, οι πολύ κρύες επιφάνειες ή ο συνδυασμός τους.

Συχνές ερωτήσεις

Οι εσωτερικές πόρτες πρέπει να είναι ανοιχτές ή κλειστές;

Κλειστές κατά το ντους ή το μαγείρεμα, για να περιορίζεται η διασπορά των υδρατμών. Ανοιχτές στο σύντομο διάστημα γενικού αερισμού, όταν στόχος είναι η ανανέωση του αέρα όλου του σπιτιού.

Αν πέσει η ένδειξη υγρασίας με τη θέρμανση, έφυγαν οι υδρατμοί;

Όχι απαραίτητα: με την ίδια ποσότητα υδρατμών, ο θερμότερος αέρας έχει χαμηλότερη σχετική υγρασία. Γι’ αυτό διάβαζε μαζί τις ενδείξεις θερμοκρασίας και υγρασίας.

Μπορώ να αφήσω τις σταγόνες στο τζάμι για 24–48 ώρες;

Όχι· στέγνωσέ τες γρήγορα. Η αναφορά της EPA στις 24–48 ώρες αφορά στέγνωμα υλικών που βράχηκαν από διαρροή ή χύσιμο νερού, όχι περιθώριο αναμονής για τη συμπύκνωση.

Πηγές

• Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών — meteo.gr — Σχετική υγρασία — Meteopedia
• Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών — meteo.gr — Θερμοκρασία / Σημείο Δρόσου — Meteopedia
• ΔΕΠΑ — Smart Energy Tips — Αερίζουμε σωστά τους χώρους
• U.S. Environmental Protection Agency — Mold Course Chapter 2 — Where and Why Mold Grows
• U.S. Environmental Protection Agency — Mold Course Chapter 9 — Prevention
• U.S. Environmental Protection Agency — A Brief Guide to Mold, Moisture and Your Home
• U.S. Environmental Protection Agency — Reference Guide for Indoor Air Quality in Schools
• Australian Government — YourHome — Condensation — YourHome
• National Institute for Health and Care Excellence — Indoor air quality at home — NG149, Recommendations, 8 January 2020
• GOV.UK — Existing home ventilation guide
• GOV.UK — Understanding and addressing the health risks of damp and mould in the home