Η μη αξιοποίηση των μακρινών αγορών (long haul) και αλλαγή του μίγματος του εισερχόμενου τουρισμού, σε συνδυασμό και με τις πορείες των οικονομιών της δυτικής Ευρώπης, είναι οι παράγοντες που επηρέασαν την μέση κατά κεφαλή δαπάνη του τουρίστα στη χώρα μας.
Σε γενικές γραμμές τα τελευταία χρόνια οι ξένοι επισκέπτες στην Ελλάδα, πραγματοποιούν λιγότερες ημέρες διακοπών, αλλά ξοδεύουν περισσότερα χρήματα ανά ημέρα με την Αττική να είναι η μεγάλη κερδισμένη, σύμφωνα με δυο μελέτες του ΙΝΣΕΤΕ «Η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη των εισερχόμενων τουριστών στην Ελλάδα, 2015- 2024» και η «Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη των εισερχόμενων τουριστών στην Ελλάδα και την Ισπανία (2018-2024)»,
Με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση αυξήθηκε κατά 20,6% μέσα σε μία δεκαετία, από 73,9 ευρώ το 2015 σε 89,1 ευρώ το 2024. Την ίδια στιγμή, όμως, η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη μειώθηκε οριακά κατά 1,2%, στα 572,8 ευρώ, εξαιτίας της πτώσης της Μέσης Διάρκειας Παραμονής από 7,8 σε 6,4 διανυκτερεύσεις.
Ιδιαίτερη δυναμική παρουσίασε η Αττική, η οποία αύξησε σημαντικά το μερίδιό της στις επισκέψεις και τη μέση δαπάνη ανά τουρίστα,
Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, οι τουρίστες φαίνεται να προσαρμόζονται στο αυξημένο κόστος των διακοπών περιορίζοντας τον χρόνο παραμονής τους ή επιλέγοντας πιο σύντομα ταξίδια τύπου city break, τα οποία κερδίζουν συνεχώς έδαφος έναντι των πολυήμερων διακοπών παραθερισμού.
Τρεις φάσεις σε μία δεκαετία
Την προ πανδημίας περίοδο (2015–2019) είχε ήδη αρχίσει να διαφαίνεται η τάση μικρότερων διακοπών, με τη διάρκεια παραμονής να μειώνεται και τη συνολική δαπάνη ανά επισκέπτη να υποχωρεί, παρά την άνοδο της ημερήσιας δαπάνης. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η άνοδος της Αθήνας ως προορισμού city break.
<glomex-integration integration-id="40599w17mggcy6o3" playlist-id="auto“>
Κατά την οξεία φάση της πανδημίας (2020–2021) οι λιγότεροι αλλά πιο «ποιοτικοί» επισκέπτες έμειναν περισσότερες ημέρες και δαπάνησαν περισσότερα συνολικά, οδηγώντας τη Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη στο υψηλότερο επίπεδο της δεκαετίας.
Από το 2022 και μετά, ωστόσο, η αγορά επανήλθε στις προηγούμενες τάσεις: μικρότερης διάρκειας ταξίδια, αυξημένη ημερήσια δαπάνη, αλλά χαμηλότερο συνολικό ποσό ανά επισκέπτη. Στη μεταβολή αυτή συνέβαλαν η ενίσχυση αγορών χαμηλότερης δαπάνης από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, η εξάπλωση των σύντομων ταξιδιών πόλης και οι πληθωριστικές πιέσεις στα εισοδήματα των νοικοκυριών.
Ιδιαίτερη δυναμική παρουσίασε η Αττική, η οποία αύξησε σημαντικά το μερίδιό της στις επισκέψεις και τη μέση δαπάνη ανά τουρίστα, επηρεάζοντας θετικά τα συνολικά μεγέθη της χώρας.
Η Αττική η μεγάλη κερδισμένη
Σε περιφερειακό επίπεδο, η Αττική αναδεικνύεται στον μεγάλο κερδισμένο της περιόδου μετά την πανδημία. Μεταξύ 2019 και 2024 αύξησε το μερίδιό της στις επισκέψεις από 16% σε 22%, ενώ η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη αυξήθηκε κατά 103 ευρώ, φτάνοντας τα 541 ευρώ
Εξετάζοντας αναλυτικότερα τα στοιχεία σε επίπεδο Περιφέρειας και διαχωρίζοντας τα στις πέντε τουριστικές Περιφέρειες (Αττική, Ιόνια Νησιά, Κεντρική Μακεδονία, Κρήτη, Νότιο Αιγαίο) και στις Λοιπές παρατηρείται ότι η Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη (ΜΔΕ) ανά Περιφέρεια παρουσιάζει αύξηση 41 ευρώ (+8,4%) μεταξύ 2019 και 2024 με τις περισσότερες Περιφέρειες επίσης να παρουσιάζουν αύξηση. Παρ’ όλ’ αυτά η ΜΚΔ σε επίπεδο χώρας παρουσιάζει πολύ μικρότερη αύξηση (€ 9 ) λόγω του οτι ενώ το 2019 ο εισερχόμενος τουρίστας επισκεπτόταν 1,17 Περιφέρειες, το 2024 το αντίστοιχο μέγεθος ήταν μειωμένο σε 1,09.
Η Ισπανία προσελκύει περισσότερους τουρίστες από τις «πλούσιες» χώρες της ΕΕ
Από τις τουριστικές Περιφέρειες, την μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ 2019 και 2024 παρουσιάζει η Αττική με € 103, ακολουθούμενη από την Κρήτη (€ 86) και το Νότιο Αιγαίο όπου είναι απολύτως οριακή (€ 1). Αντίθετα στα Ιόνια Νησιά και την Κεντρική Μακεδονία παρατηρείται μείωση (€ – 49 και € -121 αντίστοιχα). – Στις Λοιπές Περιφέρειες η ΜΔΕ έχει αυξηθεί κατά € 75.
Η «ψαλίδα» με την Ισπανία
Συγκρίνοντας την Ελλάδα με την Ισπανία —με προσαρμοσμένα στοιχεία ώστε να υπολογίζεται το συνολικό κόστος ταξιδιού— το ΙΝΣΕΤΕ διαπιστώνει ότι το 2024 διευρύνθηκε το χάσμα υπέρ της Ισπανίας. Η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη ανήλθε στην Ισπανία στα 738 ευρώ, έναντι 624 ευρώ στην Ελλάδα, εξέλιξη που συνδέεται τόσο με τη μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής όσο και με την ταχύτερη αύξηση της ημερήσιας δαπάνης στην ισπανική αγορά.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και η προέλευση των επισκεπτών: η Ισπανία προσελκύει περισσότερους τουρίστες από τις «πλούσιες» χώρες της ΕΕ, και από αγορές μακρινών αποστάσεων με υψηλότερη αγοραστική δύναμη, ενώ η Ελλάδα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε γειτονικές χώρες χαμηλότερης δαπάνης. Ενδεικτικά, το 2024 μόλις το 33% των αφίξεων στην Ελλάδα προήλθε από Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο, έναντι 46% στην Ισπανία.
Στροφή σε ταξίδια υψηλότερης αξίας
Όπως σημειώνει ο γενικός διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ, Ηλίας Κικίλιας, το μέλλον του ελληνικού τουρισμού περνά μέσα από μεγαλύτερης διάρκειας και υψηλότερης αξίας ταξίδια, με καλύτερη χρονική και γεωγραφική διασπορά. Η ενίσχυση των συνδέσεων με αγορές μεγάλων αποστάσεων, όπως οι ΗΠΑ και πλέον η Ινδία, θεωρείται κομβική για την αύξηση της συνολικής δαπάνης.
Το συμπέρασμα της μελέτης είναι σαφές: η Ελλάδα καταφέρνει να αποσπά περισσότερα χρήματα ανά ημέρα από κάθε επισκέπτη, όμως χάνει έδαφος στη συνολική αξία των ταξιδιών λόγω της συρρίκνωσης της διάρκειας παραμονής. Η πρόκληση των επόμενων ετών είναι να μετατραπεί η αυξημένη ζήτηση σε πιο «ποιοτικό» τουρισμό, που θα μένει περισσότερο και θα αφήνει μεγαλύτερο οικονομικό αποτύπωμα στη χώρα.
Πηγή: OT