Η ιστορική υπερπαραγωγή «Παπαφλέσσας» του 1971 αποτελεί ορόσημο για τον ελληνικό κινηματογράφο, τόσο για το υψηλό κόστος της όσο και για την επική αναπαράσταση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Με κεντρικό ήρωα τον ιερέα και αγωνιστή Γρηγόριο Δικαίο, γνωστό ως Παπαφλέσσα, η ταινία καλύπτει από την κήρυξη της επανάστασης στον Μοριά, τη νίκη κατά του Δράμαλη στα Δερβενάκια, μέχρι τον ηρωικό θάνατο του Παπαφλέσσα στο Μανιάκι το 1825 ενάντια στις δυνάμεις του Ιμπραήμ.
Τοποθεσίες γυρισμάτων
Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν κυρίως σε αυθεντικά εξωτερικά τοπία, με κύριο σημείο τα ιστορικά Αμπελάκια Λάρισας, στις βορειοδυτικές πλαγιές του Ολύμπου κοντά στα Τέμπη. Τα πέτρινα αρχοντικά, τα στενά σοκάκια και το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία προσέφεραν μοναδική αυθεντικότητα.
Σκηνές επίσης γυρίστηκαν στο Πήλιο (Μακρινίτσα), στον Βόλο και στα Γιάννενα, ενώ περισσότερες από 2.000 κομπάρσοι, μαζί με στρατιώτες της θητείας εκείνης της περιόδου, συμμετείχαν στις λήψεις. Υπερσύγχρονος εξοπλισμός από τη Γαλλία εξασφάλισε την ποιότητα των γυρισμάτων, που διήρκεσαν περίπου τρεις έως τέσσερις μήνες.
Οι πρωταγωνιστές και οι προκλήσεις
Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, στον ρόλο του Παπαφλέσσα, χρειαζόταν δύο ώρες για το μακιγιάζ, ενώ η Κάτια Δανδουλάκη θυμάται την πρόκληση να γυρίζει σκηνές πάνω σε άλογο με 9 βαθμούς μυωπία, ακολουθώντας τις σημαίες του συνεργείου για να ξεκινήσει σωστά. Η αφοσίωση των ηθοποιών προσέδωσε ρεαλισμό στις σκηνές μάχης και στις προσωπικές στιγμές των ηρώων.
Το αστρονομικό κόστος
Η παραγωγή της Φίνος Φιλμ σε συμπαραγωγή με τον Τζέιμς Πάρις, σε σκηνοθεσία Ερρίκου Ανδρέου, κόστισε 12.000.000 δραχμές – ένα ποσό που ξεπερνούσε κατά πολύ τον μέσο προϋπολογισμό ελληνικής ταινίας της εποχής (2-4 εκατ. δραχμές). Αυτή η επένδυση καθιστά τον «Παπαφλέσσα» μία από τις μεγαλύτερες υπερπαραγωγές του ελληνικού κινηματογράφου, συγκρίσιμη ακόμα και με ξένες παραγωγές της δεκαετίας του ’70.
Κριτική και ανταπόκριση
Η ταινία σημείωσε 297.817 εισιτήρια στη σεζόν 1971-1972, κατατάσσοντάς την 10η ανάμεσα σε 90 ταινίες. Στο 12ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης απέσπασε βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας και Αρτιότερης Παραγωγής, ενώ τιμητική διάκριση δόθηκε στον σκηνογράφο και ενδυματολόγο Διονύση Φωτόπουλο. Η ερμηνεία του Δημήτρη Παπαμιχαήλ χαρακτηρίστηκε από πολλούς κριτικούς ως η κορυφαία στιγμή της καριέρας του.
Παρά τις θετικές κριτικές, δεν έλειψαν οι αρνητικές αντιδράσεις, με κάποιους θεατές να υποδέχονται την προβολή με γιουχαΐσματα, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του πρωταγωνιστή. Ωστόσο, η ταινία παραμένει εμβληματική για τη μουσική του Κώστα Καπνίση, την ιστορική πιστότητα και την προσπάθεια αναβίωσης ενός κρίσιμου κεφαλαίου της νεότερης ελληνικής ιστορίας.