Πώς να αποκαταστήσεις τον δερματικό φραγμό: 8 συμβουλές από ειδικούς

Το skin barrier (ή αλλιώς, ο προστατευτικός φραγμός του δέρματος) έχει γίνει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα στη βιομηχανία της ομορφιάς  και όχι άδικα. Η καλή του υγεία είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της φυσικής ισορροπίας του pH του δέρματος. Όταν ο φραγμός αυτός εξασθενεί ή καταστρέφεται, το δέρμα αντιδρά: Μπορεί να φαίνεται πιο ξηρό, πιο κόκκινο ή φλεγμονώδες, ενώ ενδέχεται να νιώθεις τραβήγματα ή φαγούρα.

Νομίζεις ότι ο δερματικός σου φραγμός έχει υποστεί φθορά;

Ορισμένα σημάδια είναι η θαμπή, αφυδατωμένη όψη, ερεθισμοί και αυξημένη ευαισθησία. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί τρόποι να διατηρήσεις το skin barrier υγιές και λειτουργικό. Αλλά ακόμα κι αν παρατηρήσεις σημάδια απορρύθμισης, υπάρχουν βήματα που μπορείς να ακολουθήσεις για να επαναφέρεις την ισορροπία και τη δύναμή του. Το κλειδί είναι να γνωρίζεις τι προκαλεί διαταραχή στην ισορροπία του pH, όπως οι περιβαλλοντικοί παράγοντες (ρύπανση, κλιματικές αλλαγές), η υπερβολική απολέπιση ή η χρήση προϊόντων με σκληρά συστατικά.

Στη συνέχεια, θα μάθεις τι ακριβώς είναι ο δερματικός φραγμός, πώς λειτουργεί, πώς μπορείς να αναγνωρίσεις αν έχει εξασθενήσει, και στη συνέχεια θα ανακαλύψεις 8 αποτελεσματικούς τρόπους για να αποκαταστήσεις έναν ταλαιπωρημένο skin barrier.

Τι είναι ο δερματικός φραγμός;

Ο δερματικός φραγμός, γνωστός και ως moisture barrier ή acid mantle, είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ανώτερη στοιβάδα της επιδερμίδας. Για να κατανοήσεις καλύτερα τη λειτουργία του, αξίζει να θυμηθείς ότι το δέρμα αποτελείται από τρεις βασικές στοιβάδες:

• Επιδερμίδα: η εξωτερική στοιβάδα, όπου βρίσκεται και ο δερματικός φραγμός.

• Χόριο (dermis): η μεσαία στοιβάδα, η οποία περιέχει κολλαγόνο, ελαστίνη και το δίκτυο αγγείων και νεύρων που υποστηρίζει τη δομή του δέρματος.

• Υποδόριο λίπος: η βαθύτερη στοιβάδα, που λειτουργεί ως “μαξιλάρι” ανάμεσα στο δέρμα και τον μυϊκό ιστό, προσφέροντας προστασία και θερμομόνωση.

Ο δερματικός φραγμός βρίσκεται στην πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού και είναι αυτός που προστατεύει την επιδερμίδα από ερεθισμούς, αφυδάτωση και εξωτερικές επιθέσεις όπως ρύπανση, μικρόβια και απότομες κλιματικές αλλαγές.

Γιατί είναι σημαντικός ο δερματικός φραγμός;

Ο δερματικός φραγμός επιτελεί δύο βασικές λειτουργίες: κρατά τα «καλά» μέσα και τα «κακά» έξω. Πιο συγκεκριμένα, προστατεύει το σώμα από εξωτερικούς εχθρούς όπως η ρύπανση, οι χημικές ουσίες και η υπεριώδης ακτινοβολία από την ηλιακή έκθεση. Παράλληλα, βοηθά το δέρμα να διατηρεί τη φυσική του υγρασία, αποτρέποντας την διαδερμική απώλεια νερού (TEWL) που είναι μια από τις βασικές αιτίες αφυδάτωσης.

Οι ειδικοί λένε: «Αν η εξωτερική στιβάδα της επιδερμίδας (stratum corneum) δεν περιέχει επαρκή ποσότητα νερού, το δέρμα χάνει την ελαστικότητά του και αποκτά ξηρή, τραχιά και ξεφλουδισμένη υφή. Η κακή ενυδάτωση καθιστά τον δερματικό φραγμό λιγότερο ανθεκτικό, αφήνοντάς τον εκτεθειμένο σε βλάβες από εξωτερικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες». Τα άτομα με εξασθενημένο δερματικό φραγμό τείνουν να παρουσιάζουν πιο συχνά κοκκινίλες, φαγούρα και έντονη ξηρότητα. Ένα υγιές skin barrier είναι βασικό όχι μόνο για την προστασία της επιδερμίδας, αλλά και για την απόκτηση δέρματος που είναι ενυδατωμένο, φωτεινό και ομοιόμορφο στην υφή και στον τόνο.

Σημάδια ότι ο δερματικός σου φραγμός έχει φθαρεί

Όταν διαταράσσεται η βασική λειτουργία του δερματικού φραγμού, αυτό μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, όπως:

• Ροδόχρους ακμή και έκζεμα: Αυτές οι δερματικές παθήσεις οφείλονται εν μέρει σε γενετική δυσλειτουργία του δερματικού φραγμού. Όμως, εξωτερικοί παράγοντες που προκαλούν επιπλέον φθορά μπορούν να οδηγήσουν σε έξαρση των συμπτωμάτων.

• Χρόνιος ερεθισμός του δέρματος

• Φαγούρα (αίσθηση κνησμού)

• Αφυδατωμένο, θαμπό και «άτονο» δέρμα

• Υπερμελάγχρωση (λεκέδες, δυσχρωμίες)

• Δερματικές λοιμώξεις

• Καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων

• Αυξημένη φλεγμονή

• Ένταση ή επιδείνωση της ακμής ή άλλων εξανθημάτων

Τι μπορεί να καταστρέψει τον δερματικό σου φραγμό;

Ορισμένες καθημερινές συνήθειες και επιλογές τρόπου ζωής μπορούν να βλάψουν τον δερματικό φραγμό. Μεταξύ αυτών:

• Κάπνισμα

• Κακός ή ανεπαρκής ύπνος

• Στρες

• Συχνό πλύσιμο των χεριών ή του προσώπου

• Υπερβολική χρήση απολεπιστικών προϊόντων

Εκτός από τις συνήθειες, και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Η ρύπανση, ο δυνατός άνεμος και η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) έχουν αποδεδειγμένα αρνητική επίδραση στη δομή και τη λειτουργία του δερματικού φραγμού. Στην πραγματικότητα, η φθορά είναι συνήθως αποτέλεσμα ενός συνδυασμού αποφεύξιμων και μη αποφεύξιμων παραγόντων, που με τον καιρό προκαλούν διαφορετικούς βαθμούς απορρύθμισης και ευαισθησίας στην επιδερμίδα.

Πώς να επανορθώσεις έναν φθαρμένο δερματικό φραγμό

1. Φέρσου με καλοσύνη στον εαυτό σου

Το πρώτο και ίσως πιο σημαντικό βήμα για να φροντίσεις τον δερματικό σου φραγμό είναι να δεις τη ρουτίνα περιποίησης ως έναν τρόπο να τιμήσεις και να αγαπήσεις το δέρμα σου, όχι ως μια διαδικασία που έχει στόχο να «διορθώσει» ή να εξαφανίσει κάθε του ατέλεια. Μην προσπαθείς να ξεφορτωθείς τους πόρους ή την υφή της επιδερμίδας σου. Το περιβόητο «glass skin» δεν είναι ρεαλιστικός στόχος. Το υγιές δέρμα δεν σημαίνει «τέλειο» δέρμα. Σημαίνει δέρμα που ακτινοβολεί, είναι καλά ενυδατωμένο και νιώθει άνετο. Η λάμψη, η φωτεινότητα και η ισορροπία έρχονται όταν σταματάμε να κακομεταχειριζόμαστε την επιδερμίδα μας και ξεκινάμε να της φερόμαστε με φροντίδα, συνέπεια και σεβασμό.

2. Απλοποίησε τη ρουτίνα περιποίησής σου

Δεν μπορούμε να τονίσουμε αρκετά πόσο χρήσιμο είναι να συμβουλευτείς έναν ειδικό, αισθητικό ή δερματολόγο, για να διαμορφώσεις μια σωστή ρουτίνα περιποίησης. Κάθε φορά που χρησιμοποιείς ένα προϊόν, ρώτα τον εαυτό σου: «Γιατί το χρησιμοποιώ αυτό;» Αν η απάντηση είναι «Δεν ξέρω» ή «Άκουσα ότι είναι καλό», ίσως ήρθε η ώρα να επανεξετάσεις τι πραγματικά χρειάζεται η επιδερμίδα σου.

Μπορείς να δημιουργήσεις μια στοχευμένη ρουτίνα με τη βοήθεια ειδικού ή να το κάνεις μόνη σου αξιοποιώντας την πληθώρα πληροφορίας που υπάρχει online. Το σημαντικό όμως είναι να κατανοήσεις τι κάνει κάθε προϊόν για τις δικές σου ανάγκες, πριν το εντάξεις στο skincare σου. Φυσικά, αυτό προϋποθέτει να αναρωτηθείς: «Τι θέλω να πετύχω με τη ρουτίνα μου;» Για κάποιους, ο στόχος είναι η μείωση της ερυθρότητας. Για άλλους, η εξισορρόπηση του τόνου ή η αντιμετώπιση της ακμής. Όποιος κι αν είναι ο στόχος σου, όταν η ρουτίνα είναι συγκεκριμένη και προσαρμοσμένη:

• γίνεται πιο αποτελεσματική
• παραμένει απλή
• είναι φιλική προς το δέρμα
• κοστίζει λιγότερο.

Tip εποχικότητας: Οι δερματολόγοι τονίζουν ότι ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες, το δέρμα γίνεται πιο ευαίσθητο και χρειάζεται ήπια φροντίδα. Συνιστά:

• χρήση προϊόντων χωρίς άρωμα,

• αποφυγή ερεθιστικών συστατικών όπως: αλκοόλη, οξέα (π.χ. σαλικυλικό και γλυκολικό), ρετινοειδή και σκληρά απολεπιστικά.

3. Χρησιμοποίησε ένα ήπιο (αλλά αποτελεσματικό) καθαριστικό προσώπου

Καθώς η ζωή σε αστικό περιβάλλον επιβαρύνει το δέρμα, είναι σημαντικό να αφαιρείς κάθε υπόλειμμα ρύπανσης στο τέλος της ημέρας. Ταυτόχρονα, πρέπει να προστατεύεις τα φυσικά έλαια που λειτουργούν σαν κόλλα του δερματικού φραγμού. Η ιδανική ρουτίνα καθαρισμού αφαιρεί το μακιγιάζ, τα μικροσκοπικά σωματίδια ρύπανσης και τη βρωμιά, χωρίς να αφυδατώνει ή να δημιουργεί αίσθηση τραβήγματος.  Καλό είναι να κάνεις διπλό καθαρισμό. Για παράδειγμα, ένα ενυδατικό καθαριστικό με γλυκερίνη, προσφέρει καταπραϋντική δράση ενώ απομακρύνει αποτελεσματικά τις ακαθαρσίες της ημέρας. Το δέρμα δεν θα νιώσει ποτέ σφιχτό ή ξηρό κάτι που είναι απόλυτα απαραίτητο όταν προσπαθείς να επουλώσεις έναν φθαρμένο δερματικό φραγμό.

4. Επιλέγεις ορό ή ενυδατική κρέμα που στοχεύει στην υποστήριξη του δερματικού φραγμού

Προτίμησε προϊόντα που περιέχουν συστατικά ειδικά σχεδιασμένα για να ενισχύουν και να προστατεύουν τον δερματικό φραγμό. Μπορείς να τα χρησιμοποιείς είτε παράλληλα με τα ενεργά προϊόντα σου, είτε τις μέρες που αποφασίζεις να κάνεις παύση από αυτά. Τα πιο σημαντικά συστατικά που πρέπει να αναζητάς είναι: Ceramides, Υαλουρονικό οξύ, Γλυκερίνη και Petrolatum. Αυτά τα στοιχεία βοηθούν να διατηρηθεί η ενυδάτωση, η ελαστικότητα και η συνοχή του δερματικού φραγμού, προάγοντας την αποκατάστασή του.

5. Επίλεξε μια πολυλειτουργική ενυδατική κρέμα

Οι καλύτερες ενυδατικές κρέμες συνδυάζουν μαλακτικά (emollients) και υγραντικά (humectants). Τα υγραντικά προσελκύουν και συγκρατούν το νερό, αυξάνοντας την υγρασία της επιδερμίδας. Τα πιο γνωστά υγραντικά είναι η γλυκερίνη και το υαλουρονικό οξύ, ενώ άλλα περιλαμβάνουν τα α-υδροξυοξέα (γλυκολικό, γαλακτικό), πανθενόλη, σορβιτόλη, ουρία, και προπυλένιο και βουτυλένιο γλυκόλη.

Τα μαλακτικά, από την άλλη, έχουν ως στόχο να μαλακώσουν το δέρμα. Σε αυτά περιλαμβάνονται συστατικά που ίσως γνωρίζεις πολύ καλά, όπως η διμεθικόνη, τα έλαια από σταφύλι και τζοτζόμπα, το βούτυρο κακάο και σιτέλαιο (shea butter), τα στεαρυλικά και κετυλικά αλκοόλια, το ορυκτέλαιο και η βαζελίνη. Επιπλέον, οι ενυδατικές κρέμες που είναι πλούσιες σε ceramides βοηθούν να αναπληρωθούν τα φυσικά που εξαντλούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, ενισχύοντας έτσι τον δερματικό φραγμό.

6. Απόφυγε την υπερβολική απολέπιση

Ο καλύτερος τρόπος για να επουλώσεις έναν φθαρμένο δερματικό φραγμό είναι να μην χρησιμοποιείς καθαριστικά ή προϊόντα που απογυμνώνουν περισσότερο την επιδερμίδα. Αποφεύγεις συστατικά απολέπισης όπως τα AHAs και BHAs, δηλαδή οξέα όπως το γλυκολικό, το σαλικυλικό, καθώς και τα ρετινοειδή. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αν ήδη χρησιμοποιείς ενεργά προϊόντα σε άλλες φάσεις της ρουτίνας σου, ώστε να μην επιβαρύνεις περαιτέρω την επιδερμίδα σου.

7. Αντιμετώπισε την φλεγμονή

Όταν το δέρμα είναι ερεθισμένο, σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να επιδεινώσει αυτή την κατάσταση. Είναι σημαντικό να ακούς καθημερινά το δέρμα σου και να προσαρμόζεις τη φροντίδα ανάλογα με τις ανάγκες του. Αν η επιδερμίδα σου είναι λίγο ευαίσθητη ή ερεθισμένη, παράλειψε τα ενεργά απολεπιστικά προϊόντα και αντ’ αυτού προτίμησε ορούς ή ενυδατικές κρέμες με καταπραϋντική δράση.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις φλεγμονής, όπως ροδόχρου ακμής ή εκζέματος, είναι απαραίτητο να απευθυνθείς σε εξειδικευμένο δερματολόγο για κατάλληλη θεραπεία. Συνήθως, μόλις η βασική φλεγμονή ελεγχθεί σωστά, το δέρμα γίνεται πιο ανεκτικό σε περισσότερα προϊόντα. Παρ’ όλα αυτά, για ευαίσθητο δέρμα, το λιγότερο είναι συχνά το καλύτερο.

8. Φοράς πάντα αντηλιακό

Ενώ συνιστάται να αποφεύγεις τα οξέα και τα ρετινοειδή όταν προσπαθείς να επουλώσεις τον δερματικό φραγμό, το αντηλιακό δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Η καθημερινή χρήση αντηλιακού με SPF 30 ή παραπάνω προστατεύει το δέρμα από τις βλάβες του ήλιου, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν ορατά σημάδια γήρανσης, όπως λεπτές ρυτίδες, σκουρόχρωμες κηλίδες και ανομοιόμορφη υφή. Όταν ο δερματικός φραγμός είναι ήδη φθαρμένος, το δέρμα είναι πιο ευάλωτο και η παράλειψη του αντηλιακού θα αυξήσει τη φλεγμονή και τα προβλήματα που ήδη αντιμετωπίζεις.

Photos: Pexels