Οι πιο παράξενες μεσαιωνικές θεραπείες που καλύτερα να μην δοκιμάσουμε στο σπίτι

Χειρόγραφο του 15ου αιώνα, που παρουσιάζει λεπτομερώς τις παράξενες θεραπείες, οι οποίες χρησιμοποιούνταν για κάθε είδους ασθένεια κατά τη μεσαιωνική περίοδο, θα εκτεθεί στο κοινό αποκαλύπτοντας μυστικά ιατρικής -και όχι μόνο- του μεσαίωνα.

Το Curious Cures: Medicine In The Medieval World εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ιατροί της εποχής προσπάθησαν να κατανοήσουν και να θεραπεύσουν τις ασθένειες με συχνά παράξενες μεθόδους.

Όσον αφορά στις θεραπείες για την υπογονιμότητα, σίγουρα υπάρχουν. Αλλά τα ζευγάρια που προσπαθούν να αποκτήσουν μωρό είναι καλύτερα να ακολουθήσουν τις συμβατικές ιατρικές συμβουλές, παρά να ελπίζουν ότι οι… όρχεις από τις νυφίτσες θα τους βοηθήσουν να συλλάβουν. Αυτή η ασυνήθιστη θεραπεία είναι μεταξύ άλλων που περιλαμβάνεται στο χειρόγραφο του 15ου αιώνα.

CURIOUS CURES: MEDICINE IN THE MEDIEVAL WORLD
29 March – 6 December 2025 at the UL
Book your FREE ticket: https://t.co/83zVrq1Sim pic.twitter.com/gUT0Wylmiu

— Cambridge University Library (@theUL) March 27, 2025

Η «θεραπεία» για την υπογονιμότητα συμβούλευε τις γυναίκες να καίνε και στη συνέχεια να αλέθουν τους όρχεις νυφίτσας και ένα κοινό φυτό, πριν βάλουν το μείγμα στον κόλπο τους.

Η έκθεση της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ αποκαλύπτει επίσης μια θεραπεία για τις ψείρες που περιελάμβανε την κατανάλωση ενός μείγματος αποτελούμενου από το στοιχείο του υδράργυρου – που σήμερα είναι γνωστό ότι είναι δηλητηριώδες – και σάλτσα μήλου.

Μεταξύ των λεπτομερών απεικονίσεων που εκτίθενται είναι ένας οδηγός χειρουργού για τη χειρουργική επέμβαση σε πρωκτικά συρίγγια.

Ο δρ. James Freeman, επιμελητής της έκθεσης, δήλωσε: «Οι θεραπείες σε αυτά τα χειρόγραφα σας μεταφέρουν στο κρεβάτι του Μεσαίωνα και αποκαλύπτουν τα παράξενα και εκπληκτικά πράγματα με τα οποία οι γιατροί και οι θεραπευτές προσπαθούσαν να κάνουν τους ασθενείς τους και πάλι καλά. Έχουμε μεταφράσει πολλές από τις συνταγές που παρουσιάζονται στην έκθεση».

Το χειρόγραφο που συνταγογραφεί όρχεις νυφίτσας για τη θεραπεία της υπογονιμότητας συντάχθηκε από έναν Καρμελίτη μοναχό στα λατινικά.

Η μεσαιωνική ιατρική «δεν ήταν απλώς δεισιδαιμονία ή τυφλή δοκιμή και σφάλμα», πρόσθεσε ο δρ. Freeman.

When something goes wrong in your life, do you ever feel it’s because Mercury is in retrograde?

It turns out that our medieval ancestors would agree because many of them were obsessed with astrology!#CuriousCures
Zodiac Man (MS O.1.57) @TrinCollLibCam @Trinity1546 pic.twitter.com/0A633HIkme

— Cambridge University Library (@theUL) March 14, 2025

«Καθοδηγούνταν από περίτεχνες και εξελιγμένες ιδέες για το σώμα και την επίδραση που ασκούσε σε αυτό ο ευρύτερος κόσμος, ακόμη και το σύμπαν. Η μεγάλη ποικιλία χειρογράφων στο Curious Cures μας δείχνει επίσης ότι την ιατρική δεν την ασκούσαν μόνο γιατροί με πανεπιστημιακή μόρφωση, αλλά και μοναχοί και αδελφοί, και χειρουργοί με τους μαθητευόμενούς τους, φαρμακοποιοί και βοτανολόγοι, μαίες, καθώς και γυναίκες και άνδρες στα ίδια τους τα σπίτια».

Θα εκτεθούν χειρόγραφα από τις συλλογές της πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης και των ιστορικών κολεγίων του Κέιμπριτζ. Θα υπάρχουν επίσης περιστρεφόμενα αστρονομικά όργανα, χειρουργικά διαγράμματα και μερικές από τις πρώτες ανατομικές εικόνες στη Δυτική Ευρώπη.

Ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό χειρόγραφο περιέχει απεικονίσεις του «ανθρώπου των φλεβών» και του «ανθρώπου του ζωδιακού κύκλου», φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο η ιατρική και η αστρολογία ήταν συνυφασμένες στους μεσαιωνικούς χρόνους.

Ένα από τα πιο όμορφα χειρόγραφα που εκτίθενται, ανήκε στην Ελισάβετ της Υόρκης, βασίλισσα της Αγγλίας, σύζυγο του Ερρίκου Ζ’ και μητέρα του Ερρίκου Η’. Αυτό το πλούσια εικονογραφημένο βιβλίο περιέχει ένα αντίγραφο του Regime Du Corps, ενός οδηγού υγιεινής διαβίωσης που είχε αρχικά συνταχθεί διακόσια χρόνια νωρίτερα για μια Γαλλίδα ευγενή από τον προσωπικό της γιατρό.

Γράφηκε στα γαλλικά, τη γλώσσα των βασιλικών και της αριστοκρατίας, και διαδόθηκε γρήγορα στη Δυτική Ευρώπη. «Ένα τόσο λεπτομερές πρόγραμμα υγείας ήταν απρόσιτο για όλους εκτός από τους πιο πλούσιους», δήλωσε ο δρ Freeman.

«Ωστόσο, οι ιατρικές συνταγές που προστέθηκαν αργότερα στο πίσω μέρος του βιβλίου χρησιμοποιούν τα ίδια μπαχαρικά και κοινά βότανα που συναντάμε ξανά και ξανά σε πιο κοινά βιβλία συνταγών. Υπάρχει ακόμη και συνταγή για καθαρτική σκόνη, γεγονός που σας κάνει να αναρωτιέστε για τη διατροφή της Ελισάβετ και του Ερρίκου!»

Αποκαλύπτονται επίσης μια σειρά από οδηγίες για το πώς να αποκατασταθεί η υγεία ενός ατόμου βγάζοντας αίμα από τις φλέβες του – μια θεραπεία που ήταν συνηθισμένη μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα. Οι μεσαιωνικές θεραπείες συχνά θόλωναν τα όρια μεταξύ μαγείας και ιατρικής.

The Curious Cures exhibition opens at the UL tomorrow! Join us for a fascinating look into medieval medicine; a world where science, magic and astronomy collide.

29 March – 6 December 2025
Book your FREE ticket: https://t.co/83zVrq1Sim

Pictured: MS Dd.6.29 pic.twitter.com/qO5Kewb6fh

— Cambridge University Library (@theUL) March 28, 2025

Πολλά χειρόγραφα περιέχουν γούρια και τελετουργίες παράλληλα με φυτικές θεραπείες, ενώ υπάρχουν ακόμη και οδηγίες για το πώς να φτιάχνει κανείς φυλαχτά για να προστατεύει την υγεία του.

Ακόμη και οι πανεπιστημιακά εκπαιδευμένοι γιατροί έδειξαν ενδιαφέρον για τη χρήση της μαγείας στην ιατρική τους πρακτική.

Άλλοι τόμοι που εκτίθενται αποκαλύπτουν θεραπείες για καθημερινές ασθένειες, όπως πονοκέφαλο, πονόδοντο, δυσκοιλιότητα, διάρροια, πόνο στις αρθρώσεις, φαγούρα στο δέρμα και βήχα. Η μαρτυρία σε ένα χειρόγραφο του 15ου αιώνα καταγράφει πώς ένας μοναχός στο Λίνκολνσαϊρ θεραπεύτηκε από τις ρινορραγίες του βουτώντας τους όρχεις του σε κρύο νερό και ξύδι. Ένα άλλο καταγράφει την υποτιθέμενη επιτυχή θεραπεία ενός άνδρα που υπέφερε επί ένα χρόνο από γονορροϊκή εκροή.

Η δωρεάν έκθεση θα ανοίξει για το κοινό το Σάββατο 29 Μαρτίου και θα διαρκέσει έως τις 6 Δεκεμβρίου, ενώ είναι απαραίτητη η προκράτηση θέσεων.