Προσωπικές ιστορίες τραύματος, κακοποίησης, εθισμού, δύσκολων οικογενειακών σχέσεων και γονεϊκών αγωνιών ξεδιπλώθηκαν χθες στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. Ήταν μια ιδιαίτερα φορτισμένη συναισθηματικά συνάντηση του παγκοσμίου φήμης γιατρού και συγγραφέα Γκάμπορ Μάτε, με το ελληνικό κοινό.
Ο Γκάμπορ Μάτε έχει αφιερώσει τη ζωή του στην κατανόηση του ψυχικού τραύματος, τη σύνδεση ψυχής και σώματος και τη διερεύνηση θεμάτων γύρω από τη γονεϊκότητα. Μέσα από τη μέθοδό του «Συμπονετική διερεύνηση» έχει εμπνεύσει χιλιάδες επαγγελματίες ψυχικής υγείας να βοηθήσουν ανθρώπους να επανασυνδεθούν με το σώμα και το συναίσθημά τους.
Χθες στη Στέγη, ο περιζήτητος ομιλητής μίλησε για δύο ώρες για το άγχος που μετατρέπεται σε ασθένεια, για τα παιδικά τραύματα που συνοδεύουν τους ανθρώπους σε όλη τους τη ζωή, για την αποσύνδεση από την αυθεντικότητα και τις ανάγκες μας, ενώ δεν παρέλειψε να καταγγείλει τη γενοκτονία στη Γάζα.
Δέχτηκε καταιγισμό ερωτήσεων από τους θεατές που ζητούσαν συμβουλές για δύσκολα βιώματα: μια μητέρα τον ρώτησε με αγωνία αν θα καταφέρει η κόρη της να ξεπεράσει την παιδική σεξουαλική κακοποίηση που υπέστη από το ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον, μια ψυχολόγος του μίλησε για τη σχέση της με τον εθισμό και τη μελέτη του φαινομένου, μια νεαρή γυναίκα περιέγραψε ότι υπέστη ενδοοικογενειακή βία και δεν έλαβε την απαραίτητη προσοχή όταν την κατήγγειλε. Ο Μάτε, ως καλός ακροατής, εστίαζε στις περιπτώσεις μία-μία, ρωτώντας ακόμα περισσότερες λεπτομέρειες και δίνοντας τις δικές του συμβουλές. Ήταν τέτοια η σύνδεση του ομιλητή με το κοινό, που ο Μάτε ευχαρίστησε τους θεατές «για την ειλικρίνεια, την ευφυία, την καλοσύνη των ερωτήσεων. Η διδασκαλία που προσφέρατε ήταν πολύτιμη».
«Ουσιώδης ανάγκη η αυθεντικότητα»
Η έναρξη της χθεσινής βραδιάς έγινε με ένα ηχητικό απόσπασμα από το «Κονσέρτο για Βιολοντσέλο» του Έντουαρντ Έλγκαρ και ο Γκάμπορ Μάτε μίλησε για την ιστορία της Ζακλίν Ντι Πρε, διάσημης μουσικού, που έκανε γνωστό το έργο στο ευρύ κοινό. Η σολίστρια έπασχε από σκλήρυνση κατά πλάκας και ως το τέλος της ζωής της ένιωθε ότι δεν μπορούσε ποτέ να είναι ο εαυτός της. «Η συμπεριφορά και τα συναισθηματικά σχήματα που οδηγούν στις ασθένειες εντυπώνονται νωρίς στη ζωή. Όταν οι άνθρωποι καταστέλλουν τον εαυτό τους, τα συναισθήματά τους, για να γίνουν αποδεκτοί, και αυτό το συνεχίσουν, αυτό ζημιώνει το ανοσοποιητικό τους. Εκεί είναι η απαρχή της ασθένειας. Όταν βλέπουμε ότι δημιουργούνται αυτοάνοσα, σχεδόν χωρίς εξαίρεση είναι άνθρωποι οι οποίοι απασχολούνται με τις ανάγκες των άλλων, δεν εκφράζουν το θυμό τους, προσπαθούν να είναι καλοί, πιστεύουν ότι είναι υπεύθυνοι για τα αισθήματα των άλλων, δεν θέλουν να απογοητεύσουν κανένα», περιέγραψε ο Γκάμπορ Μάτε. «Αυτά τα σχήματα μπορούν να αναστραφούν. Έχω πολλά παραδείγματα ανθρώπων με αυτοάνοσα, όπως σκλήρυνση κατά πλάκας, που είναι αναστρέψιμα. Δεν υπόσχομαι μαγικές λύσεις και θεραπείες αλλά το έχω δει πολλές φορές», συμπλήρωσε.
Μίλησε για την ανάγκη της σύνδεσης μεταξύ των ανθρώπων, λέγοντας ότι «η σύνδεση είναι απολύτως ουσιώδης για τη ζωή. Δεν θα υπήρχαμε χωρίς αυτή. Και είναι μαζί μας όλη μας τη ζωή. Όλη μας τη ζωή θέλουμε να είμαστε συνδεδεμένοι, να φροντίζουμε, να μας φροντίζουν, να πάρουμε αυτό που χρειαζόμαστε». Συνέχισε, όμως, αναδεικνύοντας και μια ακόμα σημαντική ανάγκη: της αυθεντικότητας. «Η αυθεντικότητα, να είμαστε συνδεδεμένοι με τον εαυτό μας, δεν είναι πολυτέλεια, είναι μια ουσιώδης ανάγκη». «Θεραπευόμαστε ποτέ από το τραύμα;», τον ρώτησε η συνομιλήτριά του, καλλιτεχνική διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου.
«Χρησιμοποιώ τη λέξη recovery ως ανάκτηση. Όταν οι άνθρωποι έχουν θεραπευτεί λένε ότι βρήκαν τον εαυτό τους. Αυτό σημαίνει ότι ο πραγματικός εαυτός δεν έχει καταστραφεί, απλώς χάσαμε τη σχέση και την επαφή μας μαζί του. Η ανάκτηση είναι ότι τον ξαναβρήκες. Είναι δυνατόν να ανακτήσει κανείς την κατάσταση που είχε πριν από το τραύμα; Ναι, είναι». Υπογράμμισε, εξάλλου, ότι αν δεν εκφράσεις κάτι, δεν θα το θεραπεύσεις. «Οι άνθρωποι φοβούνται ότι θα νιώσουν κάτι που δεν μπορούν να το χειριστούν, να το αντιμετωπίσουν. Να σας πω ότι ήδη το αντιμετωπίσατε όταν ήσασταν παιδιά, αυτό που φοβάστε είναι ήδη μέσα σας. Δεν φοβούνται το μέλλον, φοβούνται το παρελθόν, και όταν ήταν παιδιά δεν μπορούσαν να το αντιμετωπίσουν, χρειάστηκε να το καταπιέσουν, να αποσυνδεθούν. Αυτό είναι το τραύμα, να καταπιέσεις τα συναισθήματα, να αποσυνδέεσαι από τον εαυτό σου».
Οι προσωπικές εξομολογήσεις
Από τη χθεσινή διάδραση του Γκάμπορ Μάτε με το κοινό, δεν έλειψαν και οι δικές του, προσωπικές εξομολογήσεις. Εξήγησε ότι «ένας από τους λόγους που έγινα γιατρός είναι ότι ήθελα να βοηθήσω τους ανθρώπους. Και δεν μπορείς να βοηθήσεις τους ανθρώπους αν δεν ξέρεις την αλήθεια. Με ενδιέφερε πάντα η αλήθεια. Βέβαια χρειάστηκε να αντιμετωπίσω και εγώ τον εαυτό μου, τα δικά μου θέματα. Έπρεπε να εξελιχθώ, να μεγαλώσω, να γνωρίσω την αλήθεια, να συμμεριστώ, να μοιραστώ την αλήθεια με άλλους», διηγήθηκε.
Ο Μάτε προσκάλεσε στη σκηνή τη σύζυγό του, Ρέι, για να μιλήσει για το βίωμα της πατριαρχίας.
«Ακόμα και αν κάποιος έχει εξελιχθεί όπως ο άντρας μου και πνευματικά είναι φεμινιστής και υποστηρίζει την αυτονομία των γυναικών, υποσυνείδητα, βάσει της εμπειρίας μου, οι άνδρες προβάλλουν στις συντρόφους τους τις ανάγκες που είχαν ως μωρά και δεν ικανοποιήθηκαν από τη μαμά τους. Και τον θυμό που έχουν για τη μαμά που δεν τους προστάτευσε από τον μπαμπά. Γιατί η πατριαρχία είναι σαν ένας μεγάλος κύκλος. Οι γυναίκες τυγχάνουν κακομεταχείρισης από τους άνδρες τους που είναι θυμωμένοι με τις γυναίκες».
Νοερά αναβίωσαν στη σκηνή και οι σχέσεις του με τα παιδιά του. Ο Μάτε εξομολογήθηκε ότι «η παιδική ηλικία των παιδιών μου ήταν πολύ δύσκολη. Λόγω του πώς ήμουν εγώ και πώς ήταν η Ρέι, η γυναίκα μου. Γιατί εκείνη προσπαθούσε να καλύψει τις δικές μου ανάγκες και τις ανάγκες των παιδιών. Είχαμε παιδιά ενός, δέκα και 13 ετών και ένα τέταρτο παιδί 44 ετών. Η ενέργεια που προσφέρεις στον 44χρονο αφαιρείται από τα άλλα τρία παιδιά».
Ο Μάτε ήταν πλαισιωμένος στη σκηνή της Στέγης από τρία γλυπτά από τη συλλογή του Ιδρύματος Ωνάση που παραπέμπουν στη γυναικεία και μητρική φιγούρα, αλλά και την ψυχεδέλεια: του Γιάννη Βαρελά («Γυναικεία φιγούρα»), της Ναυσικάς Πάστρα («Female torso») και της Δανάης Ανεσιάδου («Epoxy sculpture»). Στρωμένο στα πόδια των συνομιλητών ήταν το χαλί των Kalos & Klio «The wheel of democracy», φόρος τιμής στα δεινά της Παλαιστίνης.
Γεννημένος στη Βουδαπέστη από εβραϊκή οικογένεια, ο Μάτε κατήγγειλε ότι «αυτό που κάνει το Ισραήλ στη Γάζα είναι γενοκτονία. Και θα σας πω ότι είναι πολύ χειρότερο από το Άουσβιτς. Δεν εννοώ ότι η εμπειρία είναι χειρότερη. Τίποτα δεν είναι σαν το Άουσβιτς, που ήταν φρικιαστικό. Ο λόγος που είναι χειρότερο είναι γιατί αυτή τη στιγμή το βλέπουμε να συμβαίνει. Οι Γερμανοί έκαναν ό,τι μπορούσαν για να το κρύψουν. Αυτό εδώ συμβαίνει και το βλέπουμε στο TikTok, στο YouTube, στο Facebook, στο Instagram. Και ο κόσμος απλώς το παρακολουθεί». Συμπλήρωσε εν μέσω θερμών χειροκροτημάτων ότι «τίποτα στη ζωή μου δεν με έχει καταρρακώσει τόσο πολύ. Και το κάνουν στο όνομά μου. Το κάνουν επειδή έχουν το δικαίωμα, λένε, να το κάνουν λόγω αυτών που μας συνέβησαν. Ποτέ ξανά είναι το σωστό».
Η παρουσία του δρ Γκάμπορ Μάτε στη Στέγη πλαισιώθηκε από την προβολή του ντοκιμαντέρ «The Wisdom of Trauma», όπου παρουσιάζονται προσωπικές ιστορίες φυλακισμένων, τοξικομανών και ανθρώπων με ψυχικές ασθένειες. Επίσης, χθες το πρωί πραγματοποιήθηκε εργαστήριο με τη συμμετοχή του για τη σχέση τραύματος, ασθενειών και ίασης.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Μ. Κουζινοπούλου